Ons Indië

· Uncategorized
Authors

Wat wil het toeval? Afgelopen week kwamen me een aantal kiekjes uit het familiealbum onder ogen. Foto’s uit de dertiger jaren, uit Indië.

Ook afgelopen week kwam de enige overlevende van Rawagede, van de Nederlandse massamoord op de inwoners van Rawagede, in Nederland op bezoek. In zijn blog “Frontaal Naakt” besteed Peter Breedveld er nadrukkelijk aandacht aan. En meer dan terecht. Vandaar deze verwijzing: Saih Bin Sakam. Verder, zonder commentaar, een aantal kiekjes… 

Aansluitend een fragment uit ‘n recente boekbespreking in De Groene.

Woede en emotie

Als er één literaire erfgenaam van E. du Perron in Nederland heeft rondgelopen is dat Rudy Kousbroek geweest. De tempo doeloe-romantiek en de ‘harde-werrekers-trouwe-bediendenmythologie’ (Du Perron) zorgden ervoor dat de Nederlander na 1950 consequent wegkeek van de eigen koloniale geschiedenis vol wandaden. Ethische politiek of niet, Max Havelaar of De stille kracht, de belanda’s bleven ‘Oostindisch blind’ (Kousbroek) voor ondervoeding en uitbuiting van de Indonesische bevolking. Met de komst van de Japanners, in maart 1942, was het gedaan met het onbezorgde leventje van de Hollandse koloniaal. Als er zelfbeklag opklonk na 1945 – de meesten zwegen aanvankelijk over hun leven in de kampen – klonk dat vaak vals omdat het leed van ‘de Javaan’ genegeerd werd. Bleven over de nostalgische tijden en de paradijzen van weleer, die weemoed die ‘aantast en heelt tegelijk’ (Du Perron).

Het Oostindisch kampsyndroom is een systematische aanval op al die Nederlanders met of zonder Indische achtergrond die selectief het eigen leed cultiveren en overdrijven en de doofpotmentaliteit koesteren. ‘Ga weg, je hebt hier niets te zoeken.’ Dat zinnetje uit Hella Haasse’s Oeroeg (1948) is de essentie. Wel de Japanners aanklagen, vaak met een racistisch ondertoontje, maar zwijgen over wat ‘wij’ de Indonesiërs hebben aangedaan. Wel de Japanse kampen vergelijken met de Duitse vernietigingskampen (een vergelijking die Kousbroek terecht ongepast en feitelijk onjuist noemt) maar zwijgen over ons eigen strafkamp Boven-Digoel. Dat vastbijten in het eigen slachtofferschap is een houding die Kousbroek te vuur en te zwaard bestreed. De kern van het Oostindisch syndroom is de onwil om na te gaan hoe het werkelijk is geweest. Daarom sprak men over ‘politionele acties’ in plaats van koloniale oorlog. De eigen misdaden bagatelliseren, die van de ander (die ‘krombenige gele apen’, dat wil zeggen de Japanners) uitvergroten.

Wie de oerbron en de oeremotie van Kousbroek wil traceren moet elke dag een polemisch stuk uit Het Oostindisch kampsyndroom lezen. In z’n eentje – alleen daarom al dient Kousbroek blijvend geprezen te worden – herschrijft hij systematisch en gedocumenteerd de stuitende geschiedenis van de Hollanders op Java en Sumatra. Die historie heeft bitter weinig te maken met welk paradijs van weleer dan ook.

Graa Boomsma

Rudy Kousbroek, Het Oostindisch kampsyndroom, € 17,50


update: 26.03.2011

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: