Europees etnocentrisme

Authors

Schermafdruk 2014-10-15 21.19.25Kun je een fenomeen omschrijven waar jezelf deel van uitmaakt? Het centrale probleem bij sociologie, etnologie, antropologie. In het Havanna aan de Waal heb ik eens meegemaakt tot welk kolderieke situaties dat kan leiden. Ik vroeg een antropoloog met wie ik afgesproken had in het centrum via het Waterkwartier naar Berg en Dal te rijden. Een bedenkelijke blik volgde, niet vanwege dat ommetje, want hij was tuk op autorijden, maar vanwege die buurt. Of ik wel wist dat… Ja, en, zei ik. In de gesloten capsule auto durfde hij het aan. Hier even rechtsaf zei ik, in de buurt aangekomen, de Dijkstraat in met uitzicht op de Honigfabriek. Vol gas scheurde hij de hoek om, blokje om en of de duvel hem op de hielen zat richting Weurt. Wat ik gehoopt had, een gesprekje met oude bekenden, bleek een ijdele hoop. Verbijsterd was ik wel, uitgerekend een antropoloog, die zulk gedrag vertoonde. Dan was me Margaret Mead liever, hoewel ze de kluit belazerde.

Is het voorbeeld illustratief voor menselijk gedrag, angst voor het vreemde, het onbekende? En het fenomeen vervolgens omschrijven vanuit een ivoren toren? Sociologisch onderzoek, enquêtes heb ik argwanend leren beschouwen. Doel, vraagstelling, waarom wel dit onderzoek en niet dat andere onderzoeken? Samenhangen en achtergronden van het studieobject veronachtzamen of verdonkeremanen. Iedereen die zich wel eens op dit terrein begeven heeft met een beetje kritische inslag weet wat ik bedoel. Vaak is de opzet gericht op een specifiek politiek of commercieel doel om beleid te rechtvaardigen of uit marketing overwegingen. Toch wekt  de ondertitel van dit onderzoek:  “Ethnocentric Attitudes Are on the Rise in Europe” mijn nieuwsgierigheid. Etnocentristisch is zeker een kenmerk van de Europese cultuur, met die achtergrond hebben we als de “betere” mensen gekoloniseerd en “beschaving gebracht”. Of die misplaatste superieure houding weer toeneemt? Ook die indruk heb ik.

Schermafdruk 2014-10-15 20.43.42Bij dit onderzoek kwam ik uit door een essay in De Groene van Frank Furedi, dat toegespitst is op het toenemend antisemitisme. Helder legt hij in z’n inleiding de verwevenheid tussen antisemitisme en antizionisme uit. Een andere Nijmegenaar dan de genoemde antropoloog verwijst vandaag op internet naar dit artikel en wat schrijft hij? Ik laat de bewuste alinea in zijn geheel zien:

“In 2009 verscheen een essay van de Britse socioloog Frank Furedi in De Groene over hedendaags antisemitisme. Daarin wordt verwezen naar een onderzoek uit 2007 getiteld ‘Ongunstige visies op joden en moslims in opkomst in Europa’, waaruit zou blijken dat antisemitisme vooral onder moslims en links zou voorkomen, onderschreven met percentages. In het essay wordt dit ‘een onderzoek’ genoemd maar er worden geen auteurs, geen bronnen of instellingen genoemd die dit rapport hebben gepubliceerd. Een zoektocht naar dit onderzoeksrapport heeft dan ook niets opgeleverd. Ook mijn speurtocht naar andere onderzoeken waaruit dat allemaal zou blijken gaf geen resultaat. Desalniettemin worden deze ‘feiten’ voortdurend herhaald en als het maar genoeg herhaald wordt, dan zal het wel zo zijn.”

Schermafdruk 2014-10-15 20.44.14

Uitermate vreemd. Voer “antisemitism” in op de site van Furedi en het oorspronkelijke stuk komt te voorschijn met de titel van dat rapport: Unfavorable Views of Jews and Muslims on the Increase in Europe. Het is een survey uitgevoerd in het voorjaar 2008 (niet 2007 dus) door het Pew Research Center’s Pew Global Attitudes Project, wat en wie hier ook achter moge schuil gaan. De moeite om dat uit te zoeken ga ik me niet getroosten, maar zeg dan niet dat het onderzoek niet te vinden is. Dat is domweg bedrog, want praktisch niemand getroost zich de moeite iets na te trekken. Steeds weer de vraag, waarom nemen mensen een loopje met de feiten die ons een standpunt willen opdringen? Waar komt die kennelijke angst vandaan om onaangename waarheden te verdoezelen, of in het geval van het essay van Furedi, om in te gaan op zijn betoog?

Nog opvallender. Waarom dan dit 5 jaar oude stuk weer te berde brengen om het via een omweg verdacht te maken? Waarom zijn velen bang een rechtstreekse confrontatie aan te gaan met verspreiders van leugen en bedrog, van propaganda van het laagste allooi? Ook zij maken van dit soort onderzoek gebruik dan wel misbruik. Dan wordt echter weggekeken of als het iemand uit “eigen kring” betreft een oogje dichtgeknepen. Al bij al, preken voor eigen parochie, geen debat, vooral geen debat. Wel de “ander” verketteren over en weer. Laat je grappen als het bovenstaande zien, wordt je vervloekt en monddood gemaakt.

Conclusie. Fascisme is nooit ver weg. Als amateur etnoloog blijf ik proberen u deelgenoot te maken van mijn ervaringen. De werkelijke schunnigheden hou ik bij op m’n andere blog. U wilt de bron van het citaat weten? Naar de site Krapuul geef ik geen links… Geen nood, een dag later blijkt het hier te staan.

 

 

1 Comment

Comments RSS
  1. wltrrr

    Ik ken het Pew onderzoek ook; da’s een blunder van mijn kant. Ik herkende het niet omdat de uitkomsten van het rapport anders zijn dan wat in het artikel in de Groene staat. In het Pew rapport wordt nergens over Nederland gesproken. Maar ik zal een naschrift schrijven.

    In het artikel in de Groene staat letterlijk: “Een onderzoek met de titel Ongunstige visies op joden en moslims in opkomst in Europa, gepubliceerd in september 2007.” In het artikel in de Groene wordt gesuggereerd dat antisemitisme vooral onder moslims en links voor komt. Dat staat nergens in het Pew rapport. Dat was het punt dat ik wilde maken.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: